منوی دسته بندی

زنجیره تامین سرد در مهندسی صنایع

این هفته به رستوران رفتید یا غذا سفارش دادید؟ آیا مواد غذایی تازه بودند،گل هایی که از گلفروشی گرفتید هنوز طراوت خودشو حفظ کرده؟ واکسن کرونا زدید؟ واکسن وارد شده کیفیت لازم را داشته؟ تاریخشو دیدید؟ تمام این موارد یک ویژگی مشترک دارند، آنها نیاز دادند تا در یخچال نگهداری شوند. اینجاست که ضرورت زنجیره تامین سرد مطرح میشود. با توجه به ضرورت برنامه ریزی برای این زنجیره تصمیم گرفتیم به عنوان مهندس صنایع به این موضوع بپردازیم.

زنجیره تامین سرد در مهندسی صنایع

زنجیره تامین سرد (cold supply chain)

زنجیره تامین سرد چیست و در کجا کاربرد دارد؟

در مهندسی صنایع، زنجیره تامین سرد یک زنجیره ی تامین بر پایه کنترل دما است. این زنجیره برای محصولاتی با ویژگی فاسدپذیر بودن و عمر کم طراحی میشود. مثل میوه ها،سبزیجات، دارو ها و واکسن، خون، اعضای بدن، خوراکی ها، مواد غذایی و گل. برای ذخیره ی محصولات از انبارهای کنترل دما مجهز به سنسور و برای توزیع محصولات از وسایل نقلیه ی یخچال دار استفاده میشود. ذخیره سازی سرد باعث افزایش عمر مفید و کیفیت محصولات میشود.  

طراحی و برنامه ریزی مناسب برای محصولات فاسدپذیر از اهمیت بالایی برخوردار است. چرا که تاخیر در هر یک از مراحل این زنجیره باعث کاهش کیفیت و یا از دست رفتن بخشی از محصولات خواهد شد. در نهایت افزایش هزینه هایی همچون فروش از دست رفته، و نارضایتی مشتری را در پی خواهد داشت. مهندس صنایع در مدل سازی و برنامه ریزی در زنجیره سرد به دنبال کاهش هزینه ها و اقتصادی بودن آن باشد.

عناصر زنجیره سرد در مهندسی صنایع

1- سردخانه – امکاناتی که کالاها و محصولاتی را که منتظر حمل هستند ذخیره می کنند. مدت ذخیره سازی باید حداقل باشد. تنها دلیل آن تازه ماندن محصولات نیست. بلکه کاهش هزینه های نگهداری مثل انرژی، تجهیزات و فضا دلایل دیگری برای کاهش مدت زمان ذخیره سازی است.

2-  سیستم های خنک کننده – سیستم هایی که غذا را در تمام جنبه های زنجیره تأمین ، از جمله پردازش ، ذخیره و حمل و نقل ، در دمای مناسب نگه می دارند .

3-  حمل و نقل سرد– اطمینان از اینکه که کالاها در دما و رطوبت پایدار در سطوح مختلف زنجیره باقی می مانند. طراحی راه حل های مختلف حمل و نقل برای انتقال محصولات حساس به دما از محل ذخیره سازی به بازار مصرف در حمل و نقل سرد تمجام میگیرد. 

در مهندسی صنایع، محصولات زنجیره ای سرد را می توان از طریق جاده ، راه آهن ، هوا و / یا دریا حمل کرد. انواع وسایل نقلیه و تجهیزات حمل و نقل تخصصی مانند وانت های یخچال دار، کامیون های یخچال دار ، برای انتفال و سرد نگه داشتن محصولات استفاده میشود. توجه به حمل و نقل سریع از اهمیت بالایی برخوردار است.

4- فرآیند سرد – تجهیزاتی که امکان پردازش کالاها را با رعایت بهداشت فراهم می کند. پردازش سریع و با ردیابی باشد.  برای حفظ کیفیت محصولاتی مثل واکسن و محصولات دارویی که در معرض شرایط خارج از پارامترهای ایمنی خود آسیب پذیر هستند باید از این فرآیندها که مطابق با شرایط خاص دما و بهداشتی است استفاده کرد.

5- توزیع سرد – برای توزیع کالا به جعبه های بارگیری یا جعبه و پالت اشاره دارد.  

6- نظارت بر دمای زنجیره سرد ( مانیتورینگ)– داده های جمع آوری شده از دستگاه های کنترل دما باید به طور منظم ثبت و تجزیه و تحلیل شود.  این نظارت باعث میشود محصولات در دمای مناسب ذخیره و حمل شوند.

در یخچال ها ، یک نمودار استاندارد ثبت دما برای درب یخچال متصل میشود. دمای یخچال در هر بار کنترل ثبت میشود که این روند عملکرد آن  را مشخص می کند . حتی گاهی اوقات قبل از اینکه هشدارهای خودکار اعلام شود بررسی های لازم صورت میگیرد و مشکل برطرف میگردد.

فناوری های زنجیره تامین سبز در مهندسی صنایع

در مهندسی صنایع، حمل و نقل در زنجیره تامین سرد برای نگه داشتن کالاها در دمای مناسب به چندین روش متکی است. مدت زمان حمل و نقل ، اندازه محموله بسته بندی شده و فصلی بودن محصولات همه عواملی هستند که بر روش مورد استفاده تأثیر می گذارند. از آنجا که بسته بندی این محصولات مهم است در حمل آنها از موارد زیر استفاده شود.

بسته های ژل : اغلب برای محموله های پزشکی و دارویی استفاده می شود.

یخ خشک: می تواند کالاها را برای مدت زمان طولانی منجمد نگه دارد. برای کالاهای خطرناک ، دارویی و غذایی استفاده می شود. هنگام تماس با هوا به جای ذوب شدن تصعید می شود.

نیتروژن مایع: در درجه اول برای حمل بار بیولوژیکی (اندام ها ، بافت ها) استفاده می شود. به شدت سرد است و مواد را برای مدت طولانی منجمد نگه می دارد.

صفحات یوتکتیک: صفحات سرد نیز نامیده می شود ، مشابه بسته های ژل است اما می تواند مورد استفاده مجدد قرار گیرد.

Reefers:  ون  یا کامیون و … که با استاندارد ISO و  کنترل دما ، عایق بندی شده است و امکان گردش هوا با دما را فراهم می کند.

پتو حرارتی: پتوهای عایق  بندی شده را می توان دور محصولات پیچید یا روی آن قرار داد که برای ثابت نگه داشتن دما استفاده می شود ، بنابراین مواد منجمد مدت زمان بیشتری منجمد می مانند.

چه فناوری هایی در آینده در صنعت زنجیره سرد آینده استفاده میشود؟

در زنجیره سرد انرژی نقش استراتژیک را ایفا میکند. درست است که محصولات در این زنجیره زمان کمی میمانند اما انرژی زیادی مصرف میشود تا آنها در همین مدت کم تازه بمانند.

 سلول های سوختی فناوری جدیدی است که میتوان در صنعت زنجیره سرد استفاده کرد. این سلول ها از انرژی شیمیایی سوخت ها برای تولید انرژی الکتریکی بدون عمل احتراق استفاده میکنند. بنابراین از نظر محیط زیستی مناسب و از کارآمدی بالاتری برخوردارند. زنجیره های تامین سرد به دلیل نیازشان به انرژی برای پایین نگه داشتن دما با استفاده از این سلول های سوختی میتوانند هزینه های آب و برق خود را کاهش داده و انرژی بیشتری را برای کنترل دما تولید کنند.

مهندس ربیعی

دیدگاهتان را بنویسید